Diagnostyka Chorób Nerek


Jak zdiagnozować choroby nerek?

Badanie ogólne moczu jest podstawowym badaniem diagnostycznym chorób układu moczowego. Jest zarówno proste do wykonania, jak też stosunkowo tanie, a prawidłowo wykonane może przynieść wiele cennych informacji. Ponadto, jest całkowicie nieinwazyjne, tzn. nie wiąże się z żadnym ryzykiem dla pacjenta. Nawet przy braku dolegliwości ze strony układu moczowego, badanie ogólne moczu powinno się wykonywać co rok.

Badanie ogólne moczu wykonuje każde rejonowe laboratorium analityczne na podstawie skierowania lekarskiego. Można je także przeprowadzić w każdym prywatnym laboratorium.

Do badania oddaje się ok. 100-150 ml porannego moczu do dokładnie umytej i wyparzonej szklanej buteleczki. W aptekach można także nabyć gotowe do użycia jałowe plastikowe pojemniki, specjalnie przeznaczone do zbierania moczu. Po napełnieniu buteleczkę lub pojemnik należy podpisać imieniem i nazwiskiem. Chcąc uniknąć błędów laboratoryjnych i uczynić badanie jak najbardziej wiarygodnym, należy stosować się do następujących zasad:

Ciężar właściwy moczu
Prawidłowa wartość to 1,016 do 1,022 kg/l. Dla porównania, ciężar właściwy wody to 1,000 kg/l pl.wikipedia.org. Ciężar właściwy moczu nie powinien obniżać się do wartości ciężaru wody, gdyż świadczyć to może o utracie bardzo ważnej funkcji nerki, jaką jest zagęszczanie moczu.

Barwa moczu
Prawidłowy mocz ma kolor słomkowożółty. Na podstawie intensywności zabarwienia moczu można wnioskować m.in. o stanie nawodnienia pacjenta: po wypiciu dużej ilości płynów mocz staje się bardzo jasny, natomiast w przypadku odwodnienia przybiera barwę pomarańczowobrązową. Zabarwienie moczu zmienia się również pod wpływem barwników: np. po zjedzeniu buraków mocz staje się różowy, a pod wpływem witaminy B – intensywnie żółty. Jeżeli do moczu przedostanie się krew, mocz zmieni barwę na różową, podobnie jak po spożyciu buraków. Dlatego też zaleca się ich unikanie przed badaniami moczu.

Przejrzystość moczu
Mocz oddany prawidłowo do badania jest zwykle przejrzysty i klarowny. Jednak podczas przechowywania w temperaturze pokojowej mętnieje. Należy tego unikać, gdyż mętnienie moczu jest typowe dla zakażeń dróg moczowych i niektórych postaci kamicy nerkowej.

Odczyn moczu
Prawidłowy mocz wykazuje odczyn lekko kwaśny (pH ok. 5,5). W zakażeniach dróg moczowych i w niektórych typach kamicy nerkowej odczyn może zmieniać się na obojętny, a nawet zasadowy.

Białko
Dla oceny białkomoczu badanie ogólne moczu może mieć znaczenie jedynie orientacyjne. W moczu ludzi zdrowych stwierdza się śladowe ilości białka. Stężenie białka w moczu, czyli tzw. białkomocz, zmienia się w różnych porach dnia, dlatego dla uzyskania dokładnych informacji o wielkości białkomoczu powinno się określać ilość białka w dobowej zbiórce moczu.

Cukier
Gdy stężenie cukru w surowicy krwi przekracza 180 mg%, zaczyna on przedostawać się do moczu. Obecność cukromoczu świadczy zatem o nieprawidłowej kontroli cukrzycy.

Ciała ketonowe (aceton i kwas acetooctowy)
Związki te mogą być obecne w moczu osób niedożywionych, pozostających na diecie bogatotłuszczowej, w stanach gorączkowych lub przy ciężkiej niewydolności nerek. Ich obecność świadczy także pośrednio o nieprawidłowym leczeniu cukrzycy.

Bilirubina
W moczu zdrowego człowieka nie powinna być obecna. Jej pojawienie się może świadczyć o chorobach wątroby i dróg żółciowych.

Urobilinogen
Wydalany jest przez nerki w ilości ok. 4 mg na dobę. Zmiany w ilości wydalanego urobilinogenu są pomocne w różnicowaniu przyczyn żółtaczki.

Krwinki białe (leukocyty)
Zdrowy człowiek wydala z moczem od 1,5 do 4 milionów leukocytów na dobę, co w badaniu ogólnym moczu odpowiada obecności 1-5 leukocytów w polu widzenia pod mikroskopem. Stwierdzenie ponad 8 leukocytów w polu widzenia lub tworzenia się skupisk leukocytów określa się leukocyturią lub ropomoczem, świadczącym o zakażeniu układu moczowego. Wskazane jest wówczas wykonanie posiewu moczu celem identyfikacji bakterii odpowiedzialnych za stan zapalny.

Krwinki czerwone (erytrocyty)
W moczu ludzi zdrowych erytrocyty wydalane z moczem nie przekraczają 3 milionów na dobę, co odpowiada obecności 1-2 krwinek czerwonych w polu widzenia w badaniu ogólnym moczu. Przyczyną krwinkomoczu (niewielka, niewidoczna dla oka utrata krwinek czerwonych) lub krwiomoczu (zmiana zabarwienia moczu) może być patologia każdego odcinka dróg moczowych, od nerek, poprzez moczowody i pęcherz moczowy, do cewki moczowej. W każdym przypadku krwinkomoczu i krwiomoczu należy rozpocząć diagnostykę celem ustalenia ich przyczyny. Najczęściej są to zakażenia układu moczowego i kamica nerkowa, jednak zawsze należy wykluczyć chorobę nowotworową.

Wałeczki
Tą dziwną nazwą określa się białkowe odlewy elementów układu moczowego. Niestety ich obecność często świadczy o poważnej patologii nerek. W prawidłowym moczu może występować niewielka liczba wałeczków szklistych, zwłaszcza po wysiłku fizycznym. Należy pamiętać, że w moczu stojącym długo w naczyniu dochodzi do rozpuszczania się wałeczków. Dlatego badanie powinno się wykonywać w osadzie świeżo oddanego moczu.

Składniki mineralne
W prawidłowym moczu mogą występować niewielkie ilości kryształów kwasu moczowego, moczanów wapnia i szczawianów wapnia. Zwiększona ich ilość w pojedynczej próbce moczu wymaga powtórnego badania i dalszej diagnostyki przyczyn. Zwiększona ich ilość w pojedynczej próbce moczu wymaga powtórnego badania i dalszej diagnostyki przyczyn

Rate this post